Wat zijn ‘good / bad leaver’ clausules precies ?

Bent u een oprichter van een vennootschap met meerdere aandeelhouders, andere oprichters en/of investeerders? Vraagt u zich af wat er met uw aandelen gebeurt als u uw professionele betrokkenheid bij de vennootschap beëindigt?

A priori is het antwoord eenvoudig: het einde van uw professionele betrokkenheid bij de vennootschap heeft geen invloed op uw aandelen, tenzij u een beroep doet op eventuele uittredings- of uitsluitingsprocedures waarin de statuten voorzien, of een gerechtelijke procedure start.

De aandeelhouders van een vennootschap blijven echter vrij om een leaver clausule op te nemen, meestal in een aandeelhoudersovereenkomst, om de gevolgen in dergelijke situaties uiteen te zetten. Deze clausule staat beter bekend als de ‘good /bad leaver’-clausule en regelt wat er gebeurt met de aandelen van een oprichter of een andere actieve aandeelhouder – d.w.z. elke aandeelhouder wiens operationeel actief is binnen de vennootschap – als zijn/haar samenwerking met de vennootschap eindigt.

Technisch gezien voorziet deze clausule in een aankoopoptie op de aandelen van de oprichter die kan worden uitgeoefend bij het einde van zijn/haar professionele samenwerking met de vennootschap. De oprichter is dan verplicht om zijn aandelen geheel of gedeeltelijk te verkopen aan de begunstigden van de aankoopoptie die deze optie wensen uit te oefenen.

Het einde van de samenwerking kan zowel betrekking hebben op een eenzijdige beslissing (van de vennootschap of de oprichter) of worden vastgesteld door de raad van bestuur vanwege externe omstandigheden zoals ziekte of overlijden

De ‘good / bad leaver’-clausule moet een antwoord geven op de volgende drie vragen:

1. wie zijn de begunstigden van de aankoopoptie, d.w.z. wie kan de aandelen van de vertrekkende oprichter kopen? Is er een voorkeursvolgorde tussen aandeelhouders (bijvoorbeeld voorrang voor andere actieve aandeelhouders en/of investeerders)? Kan de vennootschap ze verwerven?
2. hoeveel aandelen van de vertrekkende oprichter kunnen door de begunstigden worden gekocht? Kan de vertrekkende oprichter, gezien de omstandigheden, een deel van zijn aandelen behouden en een ‘passieve’ aandeelhouder worden?
3. tegen welke prijs kunnen de aandelen van de oprichter worden gekocht? Kan een oprichter de marktwaarde voor zijn aandelen ontvangen, of rechtvaardigen de omstandigheden van zijn vertrek een sanctie?

Aangezien de clausule verschillende variabelen combineert, is de reële impact niet altijd even gemakkelijk in te schatten. Om dit concreter te maken, hebben we op onze website een good / bad leaver simulator ontwikkeld. Door een aantal parameters in te voeren, kan je visualiseren hoe verschillende vertrekscenario’s van invloed kunnen zijn op het aantal teruggekochte aandelen en hun prijs.

Deze clausule kan in het voordeel zijn van zowel passieve aandeelhouders, investeerders als aandeelhouders die actief blijven in het bedrijf, met name de overgebleven oprichters.

De ‘good / bad leaver’-clausule legt duidelijke rechten en plichten vast met betrekking tot de aandelen van een vertrekkende aandeelhouder, waardoor transparantie wordt gewaarborgd in het geval van hun vertrek uit de vennootschap. Door de voorwaarden te definiëren waaronder een aandeelhouder vertrekt (vrijwillig, wegens wangedrag of onder andere omstandigheden) helpt deze clausule geschillen te voorkomen en de stabiliteit van het project te waarborgen. Aangezien conflicten tussen oprichters een belangrijke oorzaak zijn van het mislukken van startups, biedt de implementatie van een dergelijke bepaling een gestructureerd kader dat de startup beschermt en de continuïteit bevordert, zelfs na het vertrek van een belangrijke stakeholder.

Aangezien deze clausule louter contractueel is, hebben de partijen aanzienlijke flexibiliteit om de voorwaarden voor het vertrek van een oprichter af te stemmen op hun specifieke behoeften en afspraken.

Bij Beyond helpen we u de juiste balans te vinden tussen de belangen van de oprichter, die zijn tijd heeft gestoken in de ontwikkeling van het project, en die van de andere overblijvende aandeelhouders (oprichters of investeerders).

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als een oprichter vertrekt zonder leaver clausule?

Zonder “good/bad leaver” clausule heeft het vertrek van een oprichter geen effect op zijn/haar aandelen. Hij/zij blijft aandeelhouder, tenzij er sprake is van een specifieke uittredings- of uitsluitingsprocedure of gerechtelijke procedure. Dit is precies de leemte die de clausule opvult.

Op welke drie vragen moet een “good/bad leaver” clausule een antwoord bieden?

Een goed opgestelde clausule regelt wie de aandelen mag kopen, hoeveel aandelen het betreft, en tegen welke prijs. Eventuele lacunes maken het moeilijk, zo niet onmogelijk, om de clausule af te dwingen.

Welk mechanisme wordt door deze clausule opgezet?

Normaliter wordt hiermee een koopoptie gecreëerd die één of meer aangewezen personen, zoals de vennootschap of de overblijvende aandeelhouders, in staat stelt om de aandelen van de vertrekkende oprichter geheel of gedeeltelijk over te nemen op basis van vooraf overeengekomen voorwaarden.

Waarom wordt deze clausule als essentieel beschouwd voor een startup?

Het draagt ertoe bij dat de aandeelhoudersstructuur overeenstemt met de mensen die actief bijdragen aan de startup. Als een oprichter of belangrijke aandeelhouder vertrekt, wordt in een leaver clausule op voorhand vastgelegd wat er met zijn of haar aandelen gebeurt. Dit vermindert het risico op geschillen, voorkomt dat een aanzienlijk belang in handen blijft van iemand die niet langer bij de startup betrokken is, en geeft investeerders meer zekerheid dat de aandeelhoudersstructuur stabiel blijft en in lijn is met de langetermijnbelangen van de startup.

Zijn de voorwaarden van de clausule gestandaardiseerd of onderhandelbaar?

Ze zijn volledig contractueel vastgelegd en dus volledig onderhandelbaar. Welke voorwaarden van toepassing zijn, hangt af van zowel de situatie van de startup als de omstandigheden van de betrokken personen. De partijen kunnen de voorwaarden daarom naar eigen inzicht aanpassen, op voorwaarde dat het mechanisme duidelijk in de overeenkomst is vastgelegd.