In welke omstandigheden ben ik een early leaver, een bad leaver of een good leaver ?

De kwalificatie van een vertrekkende oprichter als early, bad of good leaver heeft een aanzienlijke invloed op zowel het aantal aandelen dat hij of zij mogelijks moet verkopen als de prijs waartegen die aandelen worden verkocht. Maar hoe kunnen we deze verschillende vertrekscenario’s classificeren?

In de praktijk onderscheiden we over het algemeen drie verschillende scenario’s voor het vertrek van een oprichter:

1. Early Leaver
   
   Een oprichter wordt beschouwd als een early leaver wanneer hij/zij vrijwillig het bedrijf verlaat vóór een bepaalde periode die als belangrijk wordt beschouwd voor de groei van het bedrijf. Deze periode varieert doorgaans tussen drie en vijf jaar, afhankelijk van de maturiteit van het bedrijf en de vooruitzichten op een herfinanciering of een exit.
   
   Dit vroegtijdige vertrek kan beperkingen voor het bedrijf met zich meebrengen, aangezien het dan snel een van de belangrijkste leden van zijn team moet vervangen. Vandaar de noodzaak om dit soort situaties op de juiste wijze op te nemen in de ‘good /bad leaver’-clausule.
   
   De specifieke clausules voor early leavers en de gevolgen daarvan kunnen worden aangepast aan de maturiteit van het bedrijf: bij zeer jonge startups kan het vroegtijdige vertrek van een oprichter ernstige gevolgen hebben, terwijl dit bij verder ontwikkelde bedrijven vaak minder relevant is. Sommige investeerders zijn nog steeds geneigd om dit gelijk te stellen aan een bad leaver situatie. Bij Beyond stellen we over het algemeen voor om voorwaarden toe te passen die vergelijkbaar zijn met een vesting schema en dat de prijs in het geval van vroegtijdig vertrek bepaalt, waarbij de aankoopprijs van de aandelen in de loop van de tijd stijgt naarmate de vertrekdatum later plaatsvindt.
   
   Het scenario van early leaver kan ook betrekking hebben op de situatie waarin de vennootschap de samenwerking met een oprichter beëindigt. Deze mogelijkheid, waar oprichters voor vrezen, voorkomt dat een dergelijke beëindiging van de samenwerking in de meer extreme situaties van een good leaver of een bad leaver terechtkomt. Dit gebeurt over het algemeen omdat de prestaties van een oprichter teleurstellend zijn of omdat er een zodanige strategische mismatch tussen de oprichters bestaat dat de enige oplossing is dat een van hen vertrekt. Om het risico op misbruik te beperken, kan bijvoorbeeld worden bepaald dat de samenwerking met een oprichter alleen kan worden beëindigd met de instemming van een gekwalificeerde meerderheid van de aandeelhouders of bestuurders van de vennootschap.

2. Bad Leaver
   
   Een oprichter wordt beschouwd als een bad leaver wanneer de beëindiging van de samenwerking het gevolg is van onaanvaardbaar gedrag van de oprichter.
   
   Deze situaties omvatten over het algemeen handelingen die schadelijk zijn voor de onderneming of die het goede functioneren ervan in gevaar brengen, zoals fraude, grove nalatigheid of een ernstige schending van contractuele verplichtingen (bijvoorbeeld niet-concurrentiebedingen). De ernst van deze handelingen maakt elke vorm van toekomstige samenwerking met deze oprichter onmogelijk. Dit soort vertrek is doorgaans bijzonder schadelijk voor de onderneming, aangezien het niet alleen het verlies van een oprichter betekent, maar vaak ook aanzienlijke financiële, operationele en reputatieschade voor de onderneming met zich meebrengt, wat vaak een directe impact heeft op diens waardering.

3. Good Leaver
   
   Een oprichter wordt beschouwd als een good leaver wanneer zijn vertrek het gevolg is van (i) redelijke omstandigheden buiten zijn controle, zoals een arbeidsongeschiktheid (overlijden, ernstige ziekte, enz.) of (ii) onaanvaardbaar gedrag dat aan de vennootschap kan worden toegeschreven. In deze situaties is er niet altijd sprake van een conflict of schuld, en verlaat de oprichter het bedrijf doorgaans in goede verstandhouding. Dit is het meest gunstige scenario voor de vertrekkende oprichter, aangezien de ‘good leaver’-clausule een zekere erkenning van zijn bijdragen in het verleden inhoudt.

Aangezien het hier om louter contractuele clausules gaat, staat het de partijen vrij om de kwalificatie van het vertrek van een oprichter te wijzigen.

Het is echter belangrijk om de restcategorie duidelijk te definiëren, d.w.z. de categorie die van toepassing is op elke situatie die niet nauwkeurig en uitdrukkelijk is omschreven. Het is dus heel goed mogelijk om de principes om te draaien en de scenario’s van een good leaver en een early leaver strikt te definiëren en te bepalen dat elk ander vertrek van een oprichter als een bad leaver wordt beschouwd.

Bovendien moet in de regel een evenwicht worden gezocht tussen (i) de aandelen waarop de aankoopoptie betrekking heeft, (ii) de kwalificatie van de scenario’s voor het vertrek van een oprichter, (iii) de aankoopprijs die voor elk scenario wordt gehanteerd en (iv) de begunstigden van de aankoopoptie, rekening houdend met de maturiteit van het team en de vennootschap en met de belangen van alle aandeelhouders.

In de praktijk kan de kwalificatie van een vertrek als early, good of bad aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor de oprichter. Om de gevolgen beter te begrijpen, kan je verschillende vertrekscenario’s testen met behulp van onze good/bad leaver simulator, die illustreert hoe de kwalificatie van het vertrek van invloed kan zijn op zowel het aantal teruggekochte aandelen als hun prijs.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een early leaver, een bad leaver en een good leaver?

Deze categorieën maken onderscheid tussen de verschillende omstandigheden waarin een oprichter het bedrijf verlaat. Een ‘early leaver’ verwijst doorgaans naar een oprichter die het bedrijf vrijwillig verlaat vóór het verstrijken van een overeengekomen periode van betrokkenheid (die vaak samenvalt met een periode van aanzienlijke groei, doorgaans 3 tot 5 jaar). Een ‘bad leaver’ heeft doorgaans betrekking op ernstig wangedrag, zoals fraude, grove nalatigheid of een ernstige schending van contractuele verplichtingen. Een ‘good leaver’ vertrekt doorgaans vanwege omstandigheden buiten zijn of haar macht, zoals overlijden of ernstige ziekte, of een fout die aan de vennootschap zelf te wijten is.

Kan een oprichter ontslagen worden en toch als early leaver beschouwd worden?

Ja. Afhankelijk van de bewoordingen van de aandeelhoudersovereenkomst kan de categorie ‘early leaver’ ook situaties omvatten waarin het bedrijf de betrokkenheid van een oprichter beëindigt (bijvoorbeeld wegens ondermaatse prestaties). Voor een dergelijk besluit is doorgaans een gekwalificeerde meerderheid vereist, om misbruik door individuele personen te voorkomen.

Welke voorwaarden gelden doorgaans voor een early leaver?

De gevolgen hangen meestal samen met de duur van de betrokkenheid van de oprichter bij de onderneming. Beyond beveelt over het algemeen een mechanisme aan dat vergelijkbaar is met ‘vesting’, waarbij de behandeling of de terugkoopprijs van de aandelen gunstiger wordt naarmate de oprichter langer is gebleven.

Zijn de categorieën early/bad/good leaver wettelijk vastgelegd?

Nee, dit zijn contractuele categorieën die in de aandeelhoudersovereenkomst worden vastgelegd, geen standaard wettelijke indeling. De reikwijdte en gevolgen ervan kunnen daarom worden afgestemd op de onderneming en de betrokken personen.

Wat gebeurt er als een vertreksituatie niet onder een van de drie categorieën valt?

Idealiter wordt in de overeenkomst een restcategorie vastgelegd die elk vertrek omvat dat niet uitdrukkelijk onder de andere categorieën valt. Zonder een dergelijke regel kan er onzekerheid ontstaan over hoe het vertrek moet worden ingedeeld en welke gevolgen van toepassing zijn, wat kan leiden tot geschillen tussen de vertrekkende oprichter en de andere aandeelhouders.