Ik ben een vertrekkende oprichter (leaver), kan ik de overname van mijn aandelen afdwingen ?

Hoewel algemeen wordt aanvaard dat het ‘good / bad leaver’-mechanisme voorziet in een aankoopoptie op de aandelen van de vertrekkende oprichter voor de resterende aandeelhouders of de vennootschap, kan een verkoopoptie voor de vertrekkende oprichter in deze situaties ook een waardevol instrument zijn. In dit artikel wordt deze mogelijkheid onderzocht en worden belangrijke vragen beantwoord om beter te begrijpen hoe deze werkt en wat de gevolgen ervan zijn.

Wat is een verkoopoptie voor een vetrekkende oprichter ?

Een verkoopoptie is een recht dat aan de vertrekkende oprichter wordt toegekend, waardoor hij zijn aandelen aan de vennootschap of aan andere aandeelhouders kan verkopen. Als de oprichter besluit om deze verkoopoptie uit te oefenen, zijn de vennootschap of andere aandeelhouders verplicht om zijn/haar aandelen over te nemen.

Waarom is dit belangrijk voor een oprichter ?

Hierdoor kan de oprichter garanderen dat hij zijn aandelen te gelde kan maken op het moment dat hij het bedrijf verlaat, zonder afhankelijk te zijn van de beslissingen van andere aandeelhouders. Ze verkrijgen de waarde van hun aandelen, bepaald op basis van de omstandigheden van hun vertrek, in verhouding tot hun deelname aan het project, en blijven niet langer afhankelijk van het toekomstige beheer van het bedrijf dat ze hebben verlaten.

Is het gebruikelijk dat investeerders akkoord gaan met een verkoopoptie?

In onze praktijk bij Beyond komt het vrij zelden voor dat investeerders akkoord gaan met een verkoopoptie voor een vertrekkende oprichter. Als dit toch gebeurt, is dit over het algemeen beperkt tot situaties waarin het vertrek wordt beschouwd als een good leaver, en meer specifiek de beëindiging van de samenwerking door de vennootschap (zonder gegronde reden), en vaak met een (aanzienlijke) korting op wat als marktwaarde wordt beschouwd. We zien deze situatie vooral bij bedrijven die winstgevend zijn en over aanzienlijke liquide middelen beschikken, of waarbij de andere aandeelhouders over aanzienlijke middelen beschikken in verhouding tot de waarde van de aandelen in kwestie.

Hoe werkt de verkoopoptie ?

De verkoopoptie kan over het algemeen alleen worden uitgeoefend als de aankoopoptie, die beschikbaar is voor de andere aandeelhouders en/of de vennootschap, niet wordt uitgeoefend. Dit geeft de vennootschap en individuele aandeelhouders die daadwerkelijk de aandelen willen overnemen, de mogelijkheid om dit eerst te doen en ondertussen (door het verschil in uitoefenprijs) de waarde voor de oprichter te maximaliseren, aangezien de waarde die voor de aankoopoptie wordt behouden, over het algemeen hoger zal zijn dan bij de verkoopoptie.
 
Wat staat er op het spel voor de oprichter en de andere aandeelhouders ?

Een oprichter kan legitiem zijn aandelen willen verkopen als hij door omstandigheden buiten zijn controle niet langer kan deelnemen aan het bestuur van de onderneming.

Door dit mechanisme te aanvaarden, kunnen de overige medeoprichters en investeerders zichzelf in gevaar brengen, aangezien het vertrek van de oprichter altijd schade kan toebrengen aan de onderneming. Zelfs als het op initiatief van de onderneming gebeurt, blijft het vertrek van een oprichter een gevoelige situatie die zich doorgaans voordoet bij gevoelige omstandigheden voor de onderneming.

Waarom is het cruciaal om de belangen van oprichters en resterende aandeelhouders in evenwicht te houden?

Een evenwicht is essentieel om de stabiliteit van de vennootschap te waarborgen na het vertrek van een oprichter. Bij de genomen beslissingen moet rekening worden gehouden met de behoeften van de vertrekkende oprichter en tegelijkertijd moeten de belangen van de vennootschap en de resterende aandeelhouders worden beschermd. De specifieke omstandigheden moeten worden geanalyseerd, waaronder het aandelenbezit in kwestie, de persoonlijke situatie van de oprichter en het profiel van de andere actieve aandeelhouders, investeerders en de vennootschap. Dit zal bijdragen aan een soepelere overgang en in het algemeen de toekomst van de vennootschap op lange termijn.

Veelgestelde vragen

Wat is een verkoopoptie voor een vertrekkende oprichter?

Het is het recht van een oprichter die onder bepaalde omstandigheden de vennootschap verlaat om de vennootschap of de andere aandeelhouders te verplichten zijn/haar aandelen over te nemen, in plaats van een voorstel af te wachten.

Waarom is deze verkoopoptie belangrijk voor een oprichter?

Het biedt de oprichter een manier om zijn/haar participatie te gelde te maken bij het verlaten van het bedrijf, in plaats van een minderheidsaandeelhouder te blijven zonder duidelijk perspectief op liquiditeit. Afhankelijk van de overeengekomen voorwaarden kan het daarom meer zekerheid bieden over de vraag of, wanneer en tegen welke prijs de aandelen kunnen worden verkocht.

Aanvaarden investeerders dit type clausule gemakkelijk?

Op basis van de ervaring van Beyond is dit soort bescherming relatief ongebruikelijk bij startups. Wanneer het aanvaard wordt, is het meestal beperkt tot specifieke ‘good leaver’ situaties, zoals wanneer het vertrek van de oprichter door het bedrijf wordt geïnitieerd zonder dat de oprichter daar schuld aan heeft. De prijs kan ook onderworpen zijn aan specifieke voorwaarden of een korting.

Kan de verkoopoptie op elk moment worden uitgeoefend?

Meestal niet. Doorgaans treedt deze alleen in werking als de aankoopoptie niet is uitgeoefend. De vennootschap of de aandeelhouders die de aandelen daadwerkelijk willen verwerven, krijgen voorrang voordat de oprichter een verkoop kan afdwingen.

Wat is het risico voor de overblijvende aandeelhouders als de oprichter zijn verkoopoptie uitoefent?

Een verkoopoptie brengt een aanzienlijke financiële verplichting met zich mee op een moment dat de onderneming al te maken heeft met de operationele gevolgen van het vertrek van de oprichter. Afhankelijk van wie verplicht is de aandelen te kopen, kan dit daarom liquiditeitsdruk veroorzaken voor de onderneming of de overblijvende aandeelhouders.